De zomers in Nederland worden aantoonbaar heter, met meer warme dagen, steeds vaker zelfs boven de 35ºC, en inmiddels gemiddeld één hittegolf per jaar. Hier komt bij dat hitte het gevaarlijkste klimaatrisico is (zie bijvoorbeeld het rapport Klimaatrisico’s in Nederland van het PBL). Hittestress stijgt dan ook op de agenda’s bij gemeenten en waterschappen. “Het initiatief voor een lokaal hitteplan kwam bij ons vanuit het fysieke domein”, vertelt Sakina Belhaj, beleidsmedewerker Vitaliteit bij de gemeente Hollands Kroon. “Hier speelde hitte al als ruimtelijk vraagstuk: wat kunnen we doen aan vergroening, schaduwplekken en verkoeling in de openbare ruimte om hittestress te beperken? Maar ook: waar hebben maatregelen het meeste effect voor inwoners die het hardst getroffen worden, zoals ouderen en kleine kinderen? En wat kunnen we nog meer doen? Hiervoor is weer kennis en kunde nodig van het sociale domein. Zo kwam de bal aan het rollen.”

Hotspots onder de loep
De totstandkoming van het lokale hitteplan startte met een interne sessie om vanuit diverse geledingen in de gemeente input op te halen: waar zijn de hotspots in Hollands Kroon? Wie hebben daar last van de hitte? Welke voorzieningen zijn er al? Sakina: “Op basis van die gebiedsanalyse hebben we allerlei externe partijen uitgenodigd die werken met kwetsbare groepen. Zoals zorgaanbieders, kinderopvang, scholen, de dierenambulance, GGD en vrijwilligersorganisaties. Samen hebben we per gebied de hotspots onder de loep genomen en gekeken: wat betekent het nou als het daar warm wordt? Wat is er dan nodig, waar, voor wie, en wie doet wat – ter voorbereiding, tijdens de hitte en daarna? Die informatie en afspraken hebben we allemaal uitgeschreven in het hitteplan, per fase en per organisatie.”

Toegevoegde waarde
Sinds juli staat het hitteplan live, toegankelijk voor iedereen, en daarmee is het eerste lokale hitteplan in Hollands Kroon officieel in gebruik genomen. De evaluatie vindt in november plaats, maar Sakina is er alvast heel blij mee. “Veel organisaties die eraan hebben meegewerkt, hadden zelf al een hitteprotocol, maar als je die bij elkaar legt en er samen over praat, ontstaan er mooie gesprekken en nieuwe inzichten. Bijvoorbeeld hoe vrijwilligers- en zorgorganisaties elkaar kunnen versterken. Het plan helpt voorkomen dat je dingen dubbel doet, of juist overslaat omdat je er ten onrechte van uitgaat dat een ander het oppakt. En de belangrijkste toegevoegde waarde zit misschien wel in de bewustwording: alle betrokken partijen hebben weer scherp wat hun rol is.”

De evaluatie ziet ze als belangrijk instrument om dit zo te houden. “Het plan is niet in beton gegoten; we willen het elk jaar herijken. Daarmee blijft het actueel en onder de aandacht, en er is altijd ruimte voor verbetering. We hebben bijvoorbeeld al tips gekregen van inwoners om extra doelgroepen op te nemen, zoals buitenwerkers en bewoners van azc’s. Een mooi teken dat het hitteplan wordt opgemerkt en gelezen.”

Waar kun je op letten?  
Wil je in jouw gemeente ook aan de slag met een lokaal hitteplan? Neem deze tips van Sakina mee:   

• Neem als gemeente het voortouw. Daarmee laat je zien dat je het welzijn van kwetsbare bewoners belangrijk vindt.
• Maak goed gebruik van beschikbare data, bijvoorbeeld over hotspots, openbare ruimte en infrastructuur, bevolkingssamenstelling en voorzieningen om het hitteplan op te baseren.
• Haal intern zo veel mogelijk informatie op en inventariseer samen welke gesprekspartners kunnen bijdragen aan het plan die dicht bij de doelgroepen staan.
• Het hitteplan is geen statisch document; het heeft onderhoud nodig. Plan daarom na de hitteperiode een evaluatiemoment met alle betrokken partijen. Zo kun je tips en leerpunten meenemen voor het volgende jaar én het voorkomt dat de aandacht verslapt.