Community of Practice Klimaatadaptatie & Natuur viert
eerste jaar

“De Community of Practice is echt een lerend netwerk om met elkaar, van elkaar en voor elkaar te leren. En samen te bouwen aan oplossingen.” Aan het woord is Pim van Tongeren, beleidsadviseur klimaatadaptatie bij de provincie Noord-Holland, en enthousiast deelnemer. Hij was er ook bij tijdens de werkconferentie Ecosysteem van de toekomst in het Provinciehuis in Arnhem. Die vormde de feestelijke afsluiting van het eerste jaar van de CoP. Wat op initiatief van het ministerie van LVVN begon met een kleine groep van zo’n twintig organisaties, is in een jaar tijd een breed netwerk geworden van provincies, gemeenten, waterschappen, terreinbeheerders, bedrijven en kennisinstellingen. Tijdens de werkconferentie in januari kwamen maar liefst 150 deelnemers van bijna net zo veel organisaties samen.

Leren in het veld
Die snelle groei zegt iets over de urgentie van het vraagstuk, maar ook over de aantrekkingskracht van de manier waarop de Community of Practice werkt. Zo vindt om de twee, drie maanden een werkconferentie plaats, gehost door een van de partners. Pim: “Daarbij starten we met een veldbezoek naar een plek waar natuur en klimaatadaptatie samenkomen. We hebben bijvoorbeeld een expeditie gehad op de Utrechtse Heuvelrug, waar een valwind in juni 2021 enorme schade aanrichtte in het Sterrenbos. En we zijn met PWN de Kennemerduinen ingetrokken waar we zagen wat de impact is van steeds extremere weersomstandigheden in het natuurgebied. Door die bezoeken zie je heel direct wat de kwetsbaarheid van natuur en ecosystemen is. Maar je ziet ook kansen. Bijvoorbeeld op de Utrechtse Heuvelrug, waar nieuwe en toekomstbestendige boomsoorten worden geplant. Wat dit extra bijzonder maakt, is dat ze in deze cultuurhistorische omgeving kijken naar inheemse soorten, zoals de inlandse linde.” 

Andere kijk op natuur
De bijeenkomst in Arnhem was met alleen een binnenprogramma anders van opzet, maar niet minder inspirerend. Er werd teruggekeken op een jaar CoP, maar vooral vooruit: naar hoe toekomstige ecosystemen eruit kunnen zien en hoe ze kunnen bijdragen aan een klimaatbestendig landschap. Emeritus-hoogleraar ecologie en filosofie Matthijs Schouten zette de toon door de zaal mee te nemen in een andere manier van kijken naar de natuur. Niet door te meten en te modelleren, maar door meer stil te staan bij de relatie tussen mensen en natuur en de rol van de mens in die natuur. Hij benadrukte dat in een wereld waarin alles met elkaar samenhangt, elke handeling effect heeft en het verschil kan maken, hoe klein die ook lijkt. Hij riep deelnemers dan ook op om niet op grote doorbraken te wachten, maar zelf verantwoordelijkheid te nemen en stappen te zetten.

Langetermijndenken
In vijf themasessies - over strategie en beleid, data en monitoring, innovatieve maatregelen, financiering en samenwerking - gingen deelnemers hiermee in kleinere groepen meteen aan de slag. “Bij strategie en beleid keken we bijvoorbeeld ver vooruit, richting 2100”, zegt Pim. “Wat is dan het gewenste punt waar we uit willen komen en hoe komen we daar? Zijn de beslissingen die we vandaag nemen nog logisch in de realiteit van later? Dat langetermijndenken zit nog niet echt in ons bloed en onze werkwijze, maar het is wel belangrijk. Bij innovatieve maatregelen keken we hoe je ecosystemen meer toekomstbestendig kunt maken, bijvoorbeeld met natte en zilte teelten in veenweidegebied. En zo ging elke sessie op een andere manier de diepte in.”

Creatieve inzichten uit andere hoeken
Juist doordat verschillende typen organisaties meedoen, ontstaan er onverwachte inzichten. Pim noemt een voorbeeld dat hem aan het denken zette: “Ik heb altijd gedacht dat verzilting schadelijk is voor de natuur. Maar ik heb geleerd dat vooral snelle en frequente schommelingen in zoutgehalte schadelijk zijn, en dat verzilting niet per se slecht hoeft te zijn voor alle ecosystemen. Dat je bepaalde gebieden zou kunnen verzilten en dat dit dan toch natuurgebieden zouden kunnen worden die stabiel zijn en een hoge ecologische waarde hebben. Een interessante gedachte, ook voor Noord-Holland, waar de zoetwaterbeschikbaarheid in de toekomst een probleem zou kunnen worden.” Dat soort ideeën ontstaan niet vanzelf binnen één organisatie. “Als je lang voor een overheid of een commerciële partij werkt, kom je toch ongemerkt in een bubbel terecht van waaruit je naar vraagstukken kijkt. Dan is het heel inspirerend om van anderen te horen waar ze tegenaan lopen en wat hun oplossingen zijn. Zo krijg je veel creatieve inzichten mee vanuit hoeken waar je zelf niet zo snel aan zou denken.”

Samen kom je verder
De CoP biedt daarbij een mooie gelegenheid om de samenwerking op te zoeken. Om praktijkvragen in te brengen, ervaringen te delen en samen verder te komen. Pim: “Er zijn veel overleggen, maar als je zoals in de CoP het veld ingaat en de tijd en de ruimte hebt en een structuur om ook echt aan praktische vraagstukken te werken, kom je verder. Tegelijkertijd blijft het laagdrempelig. Iedereen is welkom en door ongeveer één dag per drie maanden te investeren leer je echt anders en breder naar complexe vraagstukken te kijken. En ja, als je een grotere rol wil nemen, kan dat ook. Hoe actief je bent, bepaal je zelf.”

Deelnemen?
Ben je geïnteresseerd in deelname aan de Community of Practice Klimaatadaptatie en Natuur? Mail dan naar info@adaptatieatelier.net. Abonneer je op de nieuwsbrief om op de hoogte te blijven van ontwikkelingen.