In Noorderkwartier hebben gemeenten, HHNK en PWN afgesproken dat ze zich meer gaan richten op het daadwerkelijk functioneren van het afvalwatersysteem. Dit vraagt allereerst om eenduidige informatie en inzicht in hoe dit systeem in elkaar zit. Het Gegevenswoordenboek Stedelijk Water komt hierbij goed van pas. “GWSW is ontwikkeld onder regie van Stichting RIONED om tot een landelijke standaard te komen voor het vastleggen van rioleringsgegevens”, vertelt Mark Lamers van HHNK. “In het verleden had elke gemeente hiervoor een eigen systematiek, waardoor het lastig was om de verschillende gegevens te gebruiken en te vergelijken. Bovendien lukte het alleen met heel veel moeite om één kaart te maken van het afvalwatersysteem van een groter gebied. En tegen de tijd dat je daarmee klaar was, waren de gebruikte gegevens al niet meer actueel. GWSW zorgt ervoor dat we veel makkelijker en sneller informatie kunnen uitwisselen, samenvoegen en in samenhang analyseren.”

Met één taal naar tools die voor iedereen werken
Stichting RIONED heeft een speciale GWSW-server ingericht, waar gemeenten en waterschappen hun gegevens kunnen standaardiseren en beheren. En dat heeft heel Noorderkwartier nu dus gedaan: alle kaarten in de regio staan op groen. “Dit biedt veel mogelijkheden”, zegt Timo Nierop, die zich voor de samenwerkende partijen in de waterketen bezighoudt met gemeente-overstijgende projecten. “We hebben gemeenten dan ook aangemoedigd om met GWSW aan de slag te gaan. Daarbij helpen handige tools die laten zien hoe leuk en nuttig het is om met die gestandaardiseerde data te werken.”

Een mooi voorbeeld is de prognosetool GeoDyn waar Mark aan heeft gewerkt. Deze maakt op basis van bevolkingsprognoses het toekomstige afvalwateraanbod helder inzichtelijk op de kaart. Per rioleringsgebied, per gemeente en per zuiveringskring. Ook Timo werkt met GeoDyn voor de gemeenten en heeft zelf een tool ontwikkeld die helpt bepalen waar en wanneer onderhoud nodig is. Dit doet de tool door risico’s in rioleringsstelsels inzichtelijk te maken en te combineren met kaarten van andere werkzaamheden en wensen in de openbare ruimte. “Als alle data op dezelfde manier geregistreerd en ontsloten zijn, kun je dit soort tools in één keer voor elke gemeente of voor een groot gebied inzetten, zonder dat iedereen opnieuw het wiel hoeft uit te vinden. Dat is het mooie van dit systeem; data op de GWSW-server opent veel deuren.”

Oproep: maak gegevens openbaar beschikbaar
Dat de hele afvalwaterketen in Noorderkwartier nu op de GWSW-server staat, is dan ook goed nieuws. De meeste gemeenten hebben hun rioleringsdata ook al beschikbaar gesteld op de Publieke Dienstverlening op de Kaart, de PDOK. Mark: “Die gegevens zijn daarmee toegankelijk voor iedereen. Sommige gemeenten vinden dat spannend, bijvoorbeeld vanuit het oogpunt van beveiliging. Dat is ook de reden dat geografische gegevens over het drinkwatersysteem niet openbaar zijn. Maar de afvalwaterketen is niet het eerste doelwit voor wie kwaad wil. De VNG, het Waterschapshuis en Stichting RIONED stimuleren het om gegevens publiek te delen. Ik zou alle gemeenten willen oproepen om dat ook te doen, want dat vergroot het inzicht in de keten. Dat is een kwestie van één mailtje naar Stichting RIONED en dat staat ook uw data op de PDOK.”. Nog 4 gemeenten ontbreken daar in Noorderkwartier.

Houd gegevens actueel
Ook als brongegevens nog niet helemaal compleet of perfect zijn, is dat geen reden om te wachten met publicatie op de PDOK, betoogt Mark. “Het is al heel fijn als we inzicht hebben in de ligging van leidingen en kunnen zien om wat voor soort riolering het gaat.” Timo: “Juist als je gegevens openbaar zijn, kom je er – mede door het gebruik van tools - sneller achter waar nog foutjes zitten en wat je nog kunt verbeteren. Dat is de volgende stap: optimaliseren én blijven actualiseren. Gemeenten hebben hiervoor zelf de sleutel in handen: op de GWSW-server kunnen ze hun eigen gegevens actualiseren. Ik ben altijd bereid om daarbij te helpen. Het belangrijkste is dat het gebeurt: hoe beter de brondata, hoe beter ons inzicht in het functioneren van de afvalwaterketen van de gemeenten en het waterschap.”