Nieuwe ronde DPRA, andere aanpak

De eerste ronde was nog in volle gang toen het Rijk in 2024 een oproep deed aan provincies, waterschappen en gemeenten om alvast te starten met de voorbereidingen op de tweede cyclus in het Deltaprogramma Ruimtelijke Adaptatie (DPRA). “In het kernteam (de vier deelregio's, PWN, provincie Noord-Holland en HHNK) hebben we besproken hoe we hiermee voortvarend aan de slag konden gaan”, vertelt adviseur watersystemen Diana van Soest die vanuit HHNK in dit team is aangeschoven. “In de vier deelregio’s is de afgelopen jaren al een hoop werk verzet, maar dat neemt niet weg dat er de komende periode weer veel op ons af komt. Bij dat proces kunnen we goed begeleiding gebruiken. Die hebben we dit keer gezamenlijk aanbesteed. Niet alleen omdat dit kostenefficiënter is dan wanneer elke deelregio dit afzonderlijk zou doen, maar ook om eenheid in het proces en de plannen te bevorderen.”

Weten, willen, werken
De keuze viel op Sweco, dat indruk maakte met een integraal en doordacht plan van aanpak. “Met zes ervaren procesbegeleiders onder leiding van Renske ter Horst staan we Westfriesland, Zaansteek-Waterland, Noordkop én Noord-Kennemerland bij”, zegt adviseur Martijn Steenstra, die dit in de eerste ronde al deed in Westfriesland. “Dat proces is net als in de eerste cyclus opgebouwd volgens het stramien ‘weten, willen, werken’. Het ‘weten’ draait om inzicht in lokale kwetsbaarheden via klimaatstresstests. In de ‘willen’-fase kijken we in risicodialogen: welke risico’s vinden we aanvaardbaar, welke niet en wat zijn onze ambities voor de komende periode? Daar komt dan een uitvoeringsagenda uit met concrete maatregelen. Die vervolgens in de ‘werken’-fase uitgevoerd worden. Maar de invulling van die stappen wordt dit keer echt anders – die vrijheid biedt het deltaprogramma ook.”

Geen herhaling van zetten
Een belangrijke reden voor die andere invulling, is dat het startpunt voor deze tweede ronde flink is opgeschoven. Martijn: “We willen geen herhaling van zetten, maar gericht werken aan volgende stappen in het proces. Er staat al een goede basis. Zo zijn er al eerder stresstesten uitgevoerd, en is er een uitgebreide klimaatatlas beschikbaar waar al veel informatie voor de regio in zit. We kunnen nu dus focussen op actualisatie van de stresstest: wat is er veranderd en wat is er nieuw? 

Nieuw is bijvoorbeeld de informatie die uit de bovenregionale stresstesten van de provincie komt. Daar gaan we naar kijken: wat betekent dat voor de risico’s op het niveau van de deelregio’s en de gemeenten. Maar de nadruk komt vooral te liggen bij de risicodialogen en bepalen: waar staan we nu en waar willen we de komende tijd mee aan de slag?”

Adaptatiepiramide
Daarbij zet Sweco ook nieuwe hulpmiddelen in die inmiddels landelijk beschikbaar zijn. Zoals de adaptatiepiramide. “Dit is een denkkader dat helpt breder te kijken naar klimaatadaptatie”, legt Martijn uit. “In de eerste ronde is de meeste aandacht uitgegaan naar technische maatregelen om klimaatschade te beheersen. En minder naar hoe je schade voorkomt door rekening te houden met het water- en bodemsysteem en hoe je bouwt. Of hoe je calamiteitenzorg organiseert, mocht het toch misgaan. De adaptatiepiramide gebruiken we om ook daarover het gesprek te voeren. Inclusief de bijbehorende doelensystematiek die is ontwikkeld. Die helpt om voor de verschillende lagen in de piramide gerichte, meetbare doelen te stellen, in onderlinge samenhang.”

Alle lijnen bij elkaar brengen
In juni vonden in Noord-Kennemerland en Westfriesland de startbijeenkomsten plaats. Diana: “De Noordkop en Zaanstreek-Waterland volgen later dit jaar. Halverwege 2026 zijn voor alle deelregio's regionale uitvoeringsagenda’s opgesteld. In een kort tijdsbestek gaan we veel doen, de regio wil echt in actie komen. Dat is mooi, maar het brengt ook uitdagingen mee. Bijvoorbeeld dat nog niet alle informatie beschikbaar is. De bovenregionale stresstest komt er nog aan, het Rijk werkt nog aan een handreiking Risicodialogen en aanvullend beleid. Dat moet je straks allemaal zien te koppelen aan lopende processen.” “Ons plan van aanpak houdt hier rekening mee”, zegt Martijn. “Maar het is zeker complex, ook omdat er verschillende processen tegelijk lopen op verschillende schaalniveaus. Bovenregionaal, in werkregio’s, en gemeentes hebben ook hun eigen processen. Dus die afstemming is steeds een belangrijk item om alle lijnen bij elkaar te brengen. Daar hebben wij als procesbegeleiders een grote rol in. En het helpt natuurlijk ook dat partijen in Noorderkwartier elkaar al goed weten te vinden.”