Centrumvisie anders benaderd: studenten verruimen blik op wat kán in Schagen

Het idee voor de opdracht kwam van beleidsmedewerker Klimaatadaptatie en Riolering Roan Brandon – zelf nog vers uit de collegebanken. “Toen ik hoorde dat de Hogeschool van Amsterdam op zoek was naar vraagstukken uit de praktijk waar studenten mee aan de slag konden, vond ik dat meteen een mooie kans”, vertelt hij. “Voor studenten omdat ze zo een beeld krijgen van hoe het er in een gemeentelijke organisatie aan toegaat, maar ook voor onszelf. Een frisse blik op waar je mee bezig bent, is altijd welkom.” In dit geval was dat een nieuwe centrumvisie, met als inzet een aantrekkelijker, groener, toegankelijker en toekomstbestendiger hart van Schagen. “Het leek mij interessant om te zien wat eruit zou komen als je studenten daar onbevangen naar laat kijken.”

Knelpunten in kaart
Roan formuleerde de opdracht, stemde deze intern af en niet lang daarna meldden zich vijfenthousiastelingen, onder wie Joost Keizer. “Van de opdrachten waar we uit konden kiezen, sprak deze mij het meeste aan”, vertelt deze student stedenbouwkunde. “En niet alleen omdat ik in de buurt woon: wat ik mooi vond, was dat er naast technische vraagstukken ook aandacht was voor de verschillende belangen die in de openbare ruimte van een stadscentrum spelen. Daar denk ik graag over mee.” Onder begeleiding van Roan groeven de studenten zich snel in de materie in. Ze staken hun licht op bij verschillende afdelingen van de gemeente, gingen in gesprek met het ontwerpbureau dat de officiële centrumvisie uitwerkt en analyseerden waar het centrum van Schagen kwetsbaar is voor klimaatverandering. “Grote delen van het centrum zijn behoorlijk versteend”, zegt Joost. “Er is weinig groen, waardoor hittestress kan optreden. En als het hard regent, kan water moeilijk weg. Daar komt bij dat de auto op veel plekken nog erg bepalend is voor het straatbeeld. Dat beperkt de ruimte voor groen en voor verblijf.”

Frisse plannen
Met al die informatie op zak maakten de studenten hun visiedocument met de titel Een nieuw Schagen met een historische twist. Joost: “We stellen bijvoorbeeld voor om de gedempte gracht terug te brengen die ooit plaatsgemaakt heeft voor de auto”, zegt Joost. “Eigenlijk zonde, want zo’n gracht kan veel doen voor het historische karakter van het centrum én voor klimaatadaptatie.” Ook het plan voor De Markt springt er voor hem uit. “Dat plein voelt nu als een doorgaande weg”, zegt Joost. “Terwijl het een verblijfsplek zou moeten zijn. Zo’n plek missen wij in het centrum.” In het ontwerp van de studenten wordt De Markt daarom een aantrekkelijk plein, met ruimte voor voetgangers, fietsers, terrassen, planten, bomen en schaduw. Dit sluit aan bij de kern van al hun plannen: haal waar het kan auto’s uit het straatbeeld, maak plaats voor groen en water, en zorg dat het centrum prettiger wordt om te verblijven. Zonder de bereikbaarheid uit het oog te verliezen, want ook mindervaliden, leveranciers en evenementen moeten een plek houden in het centrum.

Geen opdracht waar niks mee gebeurt
Het blijft een studieopdracht, maar dat betekent zeker niet dat de ideeën zomaar in een la verdwijnen. De studenten hebben hun visie besproken met een brede groep medewerkers van de gemeente. Roan: “Dat was een geanimeerde sessie waarbij de poster met alle plannen in prachtige illustraties op tafel lag en collega’s er in groepjes omheen stonden. Zo kwam het gesprek goed los.De poster hebben we vervolgens opgehangen, en nog steeds werkt die als goede gespreksstarter: wat vinden we hiervan? Wat willen en kunnen we hiermee? Een van de wethouders heeft de studenten zelfs gevraag om hun ideeën ook aan de gemeenteraad te presenteren.” Joost vult aan: “Het is leuk om te merken dat we iets hebben losgemaakt.”

Beeld bijgesteld
Voor Joost kreeg de opdracht nog een vervolg. Hij loopt inmiddels stage bij de gemeente Schagen, op de afdeling ruimtelijke ontwikkeling. “Ik wist vooraf niet goed wat er bij een gemeente gebeurt”, zegt hij. “Maar het beeld dat het vrij stoffig was, heb ik helemaal bijgesteld. Je bent juist bezig met belangrijke onderwerpen zoals stedenbouw, klimaatadaptatie en duurzaamheid, en kuntecht impact maken.” Ook voor Roan smaakt de samenwerking naar meer. “Je merkt hoeveel energie studenten meebrengen en dat dit overslaat op collega’s. Het helpt om even buiten de vaste kaders te denken. Alleen dat al levert veel op.”