Tim van Hattum: "We moeten weer geloven daat het goed komt"

Wat kun jij doen voor een leefbaar Noorderkwartier in 2122? Die vraag stond centraal in het gelijknamige symposium over ruimtelijke ordening en klimaatadaptatie op 11 oktober in het AFAS Stadion. Tim van Hattum, programmaleider Green Climate Solutions aan de WUR, opende de middag met een hoopvol toekomstbeeld. We praten met hem na.

Leefbaar Noorderkwartier 2122

Tim van Hattum: "We moeten weer geloven dat het goed komt"

Wat kun jij doen voor een leefbaar Noorderkwartier in 2122? Die vraag stond centraal in het gelijknamige symposium over ruimtelijke ordening en klimaatadaptatie op 11 oktober in het AFAS Stadion. Tim van Hattum, programmaleider Green Climate Solutions aan de WUR, opende de middag met een hoopvol toekomstbeeld. We praten met hem na.

Leefbaar Noorderkwartier 2122
Leefbaar Noorderkwartier 2122

Oesterbanken en zeewierteelt in de zee, brede rivieren die meanderen langs uitgestrekte loofwouden, steden die uitpuilen van het groen en flamingo’s die pootjebaden in de Wadden. Kan de toekomst er zo prachtig uitzien?
“Ja, met een groep wetenschappers hebben we twee jaar terug een toekomstkaart van Nederland in 2120 ontworpen waarbij we keken: wat is er mogelijk? Welke oplossingen zijn er al en hoe kunnen we die zo inzetten dat ons land leefbaar blijft, ook als we rekening houden met de zwartste scenario’s? Dan zie je dat als je natuurlijke systemen centraal stelt en daarin meebeweegt, het vergezicht juist heel positief kan uitpakken. Met veel ruimte voor groen en water, en zonder dat we allemaal hoog in Nederland moeten gaan wonen omdat de rest is ondergelopen.”

Welke hoopgevende ontwikkelingen zie je al die dit rooskleurige toekomstbeeld dichterbij brengen?
“De beweging in de goede richting komt op gang. Zo wordt het meer en meer gemeengoed om over het vergroenen van de stedelijke omgeving na te denken. Gemeenten zien er de meerwaarde van in en pakken gericht projecten op. Een ander goed teken is dat klimaatadaptatie veel hoger op de agenda is komen te staan. En dat het besef indaalt dat het belangrijk is om daarbij natuurlijke systemen te gebruiken. Dat wil niet zeggen dat alles perfect gaat – het gaat nog veel te langzaam – maar er zijn al mooie voorbeelden. Zoals de programma’s Ruimte voor de rivier en Natuurlijke klimaatbuffers. In Wageningen hebben we net het dossier Bouwen met natuur opgeleverd, waarin we onderzoek en informatie over nature based solutions samenbrengen. Er is al veel kennis opgedaan over hoe het anders kan en hoeveel meerwaarde dat heeft. Waar het nu om gaat is dat die mooie voorbeelden business as usual worden.”

Hoe kunnen we zorgen dat die mooie voorbeelden mainstream worden?
“Daar moet nog veel voor gebeuren. Om te beginnen worden afwegingen nog te vaak gemaakt op basis van kosten en niet zozeer van baten. Terwijl groene oplossingen juist grote maatschappelijke meerwaarde bieden. Een lastig punt daarbij is dat de kosten en de baten vaak bij verschillende partijen liggen. Maar het komt ook doordat de zaken als biodiversiteit, schonere lucht en schoon water geen plaats hebben in ons economisch denken. Er wordt nu veel gesproken over CO2-beprijzing. Zo zou je eigenlijk aan al die waarden die bijdragen aan een brede welvaart prijskaartjes moeten hangen om ze beter te kunnen meewegen in beslissingen over de inrichting van de openbare ruimte. Daarnaast is er behoefte aan heldere ontwerpregels voor nature based solutions. Voor civieltechnische oplossingen zijn er vaak concrete richtlijnen: hoe breed de stoep mag zijn, hoe groot een parkeerplaats. Als het gaat om nature based solutions – waarbij je de complicatie hebt dat elk gebied anders is – moet daar nog aan gewerkt worden.”

Bij de bijeenkomst in Alkmaar stond je voor een publiek met veel vertegenwoordigers uit het waterdomein. Hoe vind je dat de watersector zijn rol oppakt op het gebied van klimaatadaptatie?
“Daar zijn veel goede ontwikkelingen gaande. De grote opkomst bij de bijeenkomst laat ook zien dat er veel aandacht is voor klimaatadaptatie. Tegelijkertijd: in het coalitieakkoord staat dat water en bodem sturend moeten zijn bij de ruimtelijke inrichting. Waterbeheer is daarop nog niet georganiseerd. Nu is het vooral dienend: aan de voedselproductie in de landbouw, aan het afvoeren van water in het stedelijk gebied. Dit leidt nu al tot problemen, zagen we in die paar droge zomers. Als water en bodem echt sturend zijn, betekent dit dat het hele land anders ingericht wordt. Met meer ruimte voor het vasthouden en bergen van water, voor de bodem als buffer. Dat vraagt om een mindshift in waterbeheer. En een prominentere rol in discussies over inrichting. Nu voeren financiële aspecten de boventoon en komt er achteraf nog een keer een watertoets. Tijd om aan de voorkant die plek aan tafel op te eisen en de ruimtelijke inrichting van Nederland te gaan bepalen.”

Op 1 november is je nieuwe boek Only Planet verschenen. Heb je daarin uitgelegd hoe dat moet?
“Haha, precies! Nou, eigenlijk wel. Ik leg hierin de urgentie uit van het klimaat- en het misschien nog wel ernstigere biodiversiteitsprobleem. Vervolgens geef ik in zeven routes aan wat voor oplossingen we al hebben om die problemen in samenhang aan te pakken. Net als met de kaart van Nederland in 2120 wil ik een nieuw, aantrekkelijk verhaal vertellen over hoe de toekomst eruitziet als we doen wat we moeten doen. In plaats van te blijven hangen in doemscenario’s van wat ons gaat overkomen als we niets doen. Om dat voor elkaar te krijgen, moet iedereen aan boord zijn. Daarvoor is het nodig dat we weer gaan geloven dat het goed komt. Klimaatdepressie begint een serieus probleem te worden. Het schrikbeeld verlamt. Terwijl ik de afgelopen twee jaar juist heb gemerkt dat mensen erg aanslaan op ons hoopvolle verhaal bij de toekomstkaart van Nederland. Dat ze enthousiast raken en meteen aan de slag willen. Dat zag ik ook weer in Alkmaar. Ik ben er dan ook van overtuigd dat als we een inspirerende toekomstvisie hebben waar iedereen graag aan wil bijdragen, en daar alles wat we doen aan toetsen, we samen het tij kunnen keren.”

Meer artikelen lezen? Klik dan verder door middel van de onderstaande pijltjes.

Samen Blauwgroen

Elkaar informeren en inspireren rondom klimaatadaptatie en de waterketen. Haak jij ook aan?
samenblauwgroen.nl

Aan- of afmelden

Via de onderstaande button is het mogelijk om je aan of af te melden voor het e-magazine.

Over ons

Samenwerking Klimaatadaptatie Noorderkwartier & Samenwerking Waterketen Noorderkwartier stellen samen als doel: het verbinden van partijen die werken aan opgaven voor ruimtelijke adaptatie en de waterketen. 

Heb jij zelf iinteressante informatie die je met het netwerk wil delen? Neem dan contact op met: info@samenblauwgroen.nl