Droogte en verzilting te lijf met Zoetwaterboeren 

Op 23 augustus vond in Anna Paulowna de aftrap plaats van Zoetwaterboeren. In dit project werken agrariërs, overheden en onderzoeksinstellingen samen aan creatieve oplossingen om akkers – en de oogst – te wapenen tegen klimaatverandering en verzilting. En dat is niet alleen in het belang van de boeren.

Initiatiefnemer is akkerbouwer Klaas Schenk. De veranderende omstandigheden waarin hij zijn akkerbouwbedrijf runt, zetten hem aan het denken. “We hebben steeds vaker te maken met droogte”, legt hij uit. “Voorheen vooral als het hoogzomer was, maar de laatste jaren zijn juist ook de lentes warm en droog. Dat is precies de tijd dat ik zaaigoed aan de grond toevertrouw en alles moet ontkiemen. Dat kan niet zonder water. Daar komt bij dat de beschikbaarheid van zoetwater minder vanzelfsprekend wordt. Wij zijn in de Noordkop de laatste polder die vanuit het IJ en het IJsselmeer water krijgt. En daarmee de eerste die daarvan wordt afgesloten als HHNK bij droogte de doorspoeling stillegt. Onlangs is dat als test twee weken gebeurd. Toen liepen de zoutgehaltes in het water al snel zo hoog op dat je er de gewassen niet meer mee kon begieten. Voor mijn bedrijf zou dat een acuut probleem betekenen; één mislukte oogst kan het voortbestaan al in gevaar brengen.”

Regen genoeg
Klaas besefte dat hij moest ingrijpen in het watersysteem op zijn erf om de gevolgen van verzilting en klimaatverandering voor te blijven. “Zo ontstond het idee om regenwater op te slaan in plaats van af te voeren – wat we normaal doen. Er valt genoeg, alleen niet altijd als ik het nodig heb. Ik zag twee mogelijkheden: water vasthouden ín het perceel of opvangen in een grote bak óp het perceel. Ik kwam uit op een combinatie: een bovengrondse opslag van 1000 kuub en een samengestelde drainage. Daarin zijn de buizen die normaal water afvoeren naar de sloot nu afgedopt. Het water uit die buizen verzamelen we in een put waarmee ik de hoogte van het water in het perceel kan regelen. Op die manier kan ik nog eens 5000 kuub per hectare opslaan.”

Proeftuin
Met deze aanpassingen heeft Klaas voor zijn eigen bedrijf voldoende zoetwater binnen handbereik. “We lopen in de kuststreek allemaal tegen dezelfde problematiek aan”, zegt hij. “Er is veel behoefte aan kennis, maar nog geen plek om die op te doen. Daarom heb ik mijn boerderij Hoeve Lotmeer aangeboden als proeftuin voor onderzoek naar innovatieve methodes om regenwater voor de teelt te behouden en verzilting te voorkomen. Samen met agrarisch onderzoekscentrum Vertify heb ik gewerkt aan een projectplan voor Zoetwaterboeren en partijen bij elkaar gebracht waarvoor dit interessant is. Van LTO Noord tot STOWA, Deltares, de WUR en de provincie.”

Zelfvoorzienend in ieders belang
Ook HHNK heeft zich aangesloten als partner. “Het hoogheemraadschap richt zich vooral op de waterkwaliteit, en meet onder andere concentraties stikstoffosfaat en meststoffen in het water dat wordt opgeslagen, uit de ondergrond komt en wordt afgevoerd. Om zo tot oplossingen te komen om de belasting van die stoffen op het watersysteem te minimaliseren.” Er staan meer onderzoeken in de startblokken, bijvoorbeeld met het injecteren van regenwater in de ondergrond. Klaas: “Als het lukt de landbouw voor zoetwater zelfvoorzienend te maken, is dat in ieders belang. Hoe minder wij het watersysteem belasten, hoe meer water overblijft voor anderen. Misschien een grote broek, maar ik denk dat we met de maatregelen die wij hier ontwikkelen, de kuststreek bewoonbaar kunnen houden.”

Meer informatie over Zoetwaterboeren: zoetwaterboeren.nl.

Meer artikelen lezen? Klik dan verder door middel van de onderstaande pijltjes.

Samen Blauwgroen

Elkaar informeren en inspireren rondom klimaatadaptatie en de waterketen. Haak jij ook aan?
samenblauwgroen.nl

Aan- of afmelden

Via de onderstaande button is het mogelijk om je aan of af te melden voor het e-magazine.

Over ons

Samenwerking Klimaatadaptatie Noorderkwartier & Samenwerking Waterketen Noorderkwartier stellen samen als doel: het verbinden van partijen die werken aan opgaven voor ruimtelijke adaptatie en de waterketen. 

Heb jij zelf iinteressante informatie die je met het netwerk wil delen? Neem dan contact op met: info@samenblauwgroen.nl